Są już wyniki ostatniego obstawiania!
Artykuł z numeru: 4/2010
Siara to nie tylko immunoglobuliny
Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na to, że siara to nie tylko immunoglobuliny, ale również składniki mineralne i witaminy. A także, że ich udział w siarze zależy od żywienia krowy.
Zawartość jodu w paszach dla krów jest bardzo zmienna i zależy od jego zawartości w glebie. Przykłady ze Stanów Zjednoczonych wskazują, że stary stereotyp mówiący, że w terenach nadmorskich jest dużo jodu, a w górskich za mało, jest nieprawdziwy. Uważajmy więc na ilość jodu w dawkach dla krów w całej Polsce, nie tylko w Małopolsce czy na Podkarpaciu.
Najczęstszym problemem dyskutowanym wśród hodowców, lekarzy weterynarii i doradców żywieniowych, związanym z okresem pojenia siarą jest zawartość w niej immunoglobulin i ich wchłanianie w jelicie cieląt. Dla wszystkich jest oczywiste, że zawartość immunoglobulin w siarze i ich wchłanianie zależą od statusu metabolicznego krowy. Jeśli ma problemy metaboliczne, nie może „produkować” siary bogatej w immunoglobuliny. Co więcej, siara krów z alkalozą metaboliczną jest gorzej wchłaniana w jelitach noworodków.
Zdecydowanie mniej mówi się natomiast o zawartości w siarze składników pokarmowych, w tym składników mineralnych i witamin, a przecież to w tej paszy cielęta otrzymują ich pierwszą dawkę. O ile zawartość podstawowych składników pokarmowych w siarze, tj. energii i białka, jest raczej stała, o tyle zawartość składników mineralnych, zwłaszcza mikroelementów i witamin wynika ze stopnia pokrycia zapotrzebowania krów na te składniki w okresie przedporodowym.
Jeszcze rzadziej mówi się o zależności pomiędzy żywieniem krów w ostatnim okresie ciąży, a gromadzeniem składników mineralnych i witamin w tkankach (mięśniach, wątrobie) płodu, co ma istotny wpływ na pokrycie zapotrzebowania cielęcia w pierwszych godzinach życia.
Większość składników mineralnych przechodzi przez barierę łożyska i może być gromadzona w „płodzie”, w ilościach wystarczających dla nowo narodzonego cielęcia. Niestety, znaczna część krów w naszych gospodarstwach użytkowana jest w terenach niedoborowych, co ma konsekwencje w ilości składników mineralnych magazynowanych w płodzie oraz wydalanych w siarze. Pokaźna część krów jest również żywiona nieprawidłowo w okresie przedporodowym, a do najważniejszych błędów żywieniowych należy zaliczyć zły dobór mieszanki mineralnej lub nawet jej niestosowanie, a także nadmierną utratę apetytu. Jeżeli krowa nie je albo je słabo, to nie pobiera również składników mineralnych i witamin. Składnikami mineralnymi, na które należy zwrócić tutaj szczególną uwagę, ze względu na zdrowie cieląt, są selen (Se) i jod (J).
Zwiększanie ilości Se pobranego przez krowę w okresie zasuszenia powoduje zwiększenie ilości tego składnika gromadzonego w płodzie i wydzielanego w siarze. Wiedząc, że brak Se jest jednym z czynników ryzyka dla zatrzymania łożyska u krów, można sądzić, że cielęta rodzące się od krów z zatrzymaniem łożyska będą z pewnością miały niedobory selenu pobranego przez łożysko w życiu płodowym, a siara również nie będzie stanowiła wystarczającego źródła tego składnika mineralnego. Następstwem niedoboru Se jest słaby wzrost, dystrofia mięśni, skłonność do biegunek, a głębokie niedobory powodują śmiertelną chorobę „białych mięśni”.
Pamiętajmy również, że Se jest składnikiem enzymu niezbędnego dla przemiany hormonu tarczycy T4 w aktywny hormon T3. Brak Se może więc skutkować niedoczynnością tarczycy (często jest wtedy powiększona).
W badaniach japońskich (Kamada i wsp., 2007) wykazano, że dodatek selenu do siary w ilości 3 ppm spowodował zwiększenie wchłaniania immunoglobulin i poprawił status odpornościowy cieląt. Wyniki tych badań mogłyby więc wskazywać, że niedobór Se może również pogarszać nabywanie odporności biernej przez cielęta. Warto podkreślić, że ta metoda podawania Se spowodowała również korzystne zwiększenie zawartości Se w krwi cieląt. Selen wpływa na układ odpornościowy zwierząt, w tym cieląt, przez aktywowanie fagocytozy przez neutrofile (ciała odpornościowe), przez zwiększanie produkcji przeciwciał i wzmaganie proliferacji limfocytów. Japończycy piszą: „Ponieważ cielęta zawsze rodzą się z niedoborem Se uzupełnienie poziomu selenu we krwi przez dodatek Se do siary może być korzystne dla systemu odpornościowego noworodka”.
prof. dr hab. Zygmunt Maciej Kowalski
Katedra Żywienia Zwierząt, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie
Jakie jeszcze witaminy i składniki mineralne są w siarze ważne? ) tym w „Hoduj z głową – bydło” nr 4/2010
